Homepage AVI

Logo AVI verticaal

Versturen Afdrukken

Kennisdossier: 'Coöperaties voor en door burgers'

Het negende AVI-kennisdossier 'Coöperaties voor en door burgers' schetst achtergronden, ontwikkelingen en kenmerken van deze nieuwe vorm van belangenbehartiging door actieve burgers. Het kennisdossier helpt Wmo-raden en cliëntenorganisaties zodat zij een eigen mening over de voor- en nadelen van coöperaties kunnen vormen. Zo kunnen zij beslissen in hoeverre zij die coöperaties willen ondersteunen.

Nederland is van oudsher een land van coöperaties. Vanaf de Middeleeuwen nemen groepen burgers nemen in verschillende perioden samen het initiatief om hun positie te verbeteren. De laatste jaren neemt het aantal coöperaties gestaag toe, onder meer als gevolg van de toenemende mondigheid van de burger en de decentralisatie van taken naar gemeenten. Doordat burgers steeds vaker gezamenlijk het initiatief nemen om de regie over hun leven in eigen handen te nemen, verandert de verhouding tussen burgers, samenleving en overheid.

Nieuwe vorm van belangenbehartigen

Een coöperatie kan een uitwerking zijn van deze zelforganisatie door burgers. Coöperaties bieden tal van voordelen voor zowel de leden als de samenleving: ze spelen in op de verantwoordelijkheid die burgers nemen voor zichzelf en hun leefomgeving, ze bieden de leden ervan zakelijke voordelen, ze bieden een oefenruimte voor actief burgerschap, ze stimuleren vernieuwing en normalisering van het huidige verstarde aanbod van welzijn en zorg. Het krachtenspel rond initiatieven en dorps- en zorgcoöperaties is nog niet uitgekristalliseerd: gemeenten zijn soms terughoudend, instellingen zien het als concurrentie, voor burgers is het zoeken naar de juiste wegen en vormen, en ze lopen tegen lastige regelgeving aan. Gemeenten kunnen coöperaties op allerlei manieren faciliteren, in het bijzonder door welwillende medewerking en het bieden van ruimte. De gemeenteraad kan de rol van procesbegeleider vervullen en daardoor initiatieven als coöperaties mogelijk maken.

Achtergronden en ontwikkelingen

Dit kennisdossier is geen uitputtende en objectieve analyse van het verschijnsel coöperatie, maar een korte verzameling achtergronden, ontwikkelingen en kenmerken die lezers, vanuit hun motieven en belangen, meer of minder kunnen aanspreken. Met dit dossier willen we met name een handvat geven aan Wmo-raden en cliëntenorganisaties voor hun meningsvorming over coöperaties en de wijze waarop zij die coöperaties eventueel kunnen ondersteunen.

 

Toelichting

We bespreken in dit kennisdossier eerst het onderwerp coöperatie en de achtergronden ervan. Vervolgens geven we een korte beschrijving van drie coöperaties. Daarna noemen we enkele aandachtspunten voor initiatiefnemers en gemeenten. Vervolgens geven we tips voor Wmo-raden en cliëntenorganisaties. We sluiten af met enkele aandachtspunten.