Homepage AVI

Logo AVI verticaal

Versturen Afdrukken

Kennisdossiers

Aandacht voor iedereen publiceert regelmatig kennisdossiers voor leden van Wmo-raden en belangenbehartigers.

Kennisdossier 'Jeugd'

Door de invoering per 1 januari 2015 van de Jeugdwet zijn gemeenten verantwoordelijk voor de hulp aan jongeren en ouders met opgroei- respectievelijk opvoedproblemen. In dit kennisdossier wordt informatie gegeven over de Jeugdwet en de ervaringen tot dusver in de praktijk. Daarna volgt een schets van de regels rond en praktijk van cliëntenparticipatie in de Jeugdwet. Vervolgens komt er een beschouwing met enkele hoofdpunten en dilemma’s rond de jeugdhulp. Het dossier eindigt met suggesties voor Wmo-raden, cliëntenorganisaties en cliëntenraden.

Kennisdossier ‘Sociale wijkteams’

In veel gemeenten zijn sociale wijkteams nog in ontwikkeling. Andere gemeenten werken er al een tijdje mee. Wmo-raden en lokale cliëntenorganisaties kunnen dit kennisdossier gebruiken om vanuit cliëntenperspectief samen met hun gemeenten te werken aan een goede vormgeving van die sociale wijkteams.
Wmo-raden en belangenorganisaties kunnen zorgen dat de sociale wijkteams in hun gemeente goed worden vormgegeven en zij kunnen hun stem laten horen als beleid en uitvoering minder goed werkt dan verwacht zou mogen worden. In de laatste twee hoofdstukken vindt u daarop een aantal aandachtspunten die u helpen bij het bepalen van uw visie op sociale wijkteams en tips om effectief mee te denken en te adviseren over de sociale wijkteams in uw gemeente.

 

Kennisdossier ‘VN-verdrag inzake de rechten van personen met een beperking’

De twee centrale vragen in dit kennisdossier zijn: wat betekent het VN-verdrag voor gemeenten en wat zijn de specifieke aandachtspunten vanuit het cliëntenperspectief voor Wmo-raden en lokale belangenorganisaties om gebruik te maken van de mogelijkheden van het verdrag?
In dit kennisdossier laten we zien hoe Wmo-raden en belangenorganisaties het VN-verdrag in hun gemeenten kunnen toepassen. We doen dit onder meer door de samenhang met andere (decentrale) wet- en regelgeving te laten zien. En u vindt suggesties, tips en voorbeelden om het VN-verdrag lokaal in de praktijk te brengen.

 

Kennisdossier ‘Inkoopbeleid Wmo vanuit cliëntenperspectief’

De centrale vraag van dit kennisdossier luidt: hoe kan gemeentelijk inkoopbeleid bijdragen aan de zelfregie en participatie van kwetsbare burgers. Wat zijn de meest geschikte inkoopstrategieën om die doelen te bereiken? Daarnaast kijken we hoe het medio 2015 staat met de zorginkoop door gemeenten? Zijn er vanuit cliëntenperspectief specifieke aandachtspunten om mee te denken over inkoopbeleid en inkoopstrategie?
Een definitief antwoord op de vraag naar de beste inkoopstrategie vanuit cliëntenperspectief geven we niet. Gemeenten, aanbieders en cliëntenorganisaties zijn immers volop bezig met de innovatie van het sociale domein. Inkoopbeleid is één van de aspecten waar vernieuwingen te zien zijn. Het is overigens ook de vraag of er ooit één beste inkoopstrategie zal komen, want afhankelijk van de lokale situatie kan een andere mix van methoden, bekostigingsvormen en manieren van sturen en meten van kwaliteit ontstaan.
In dit kennisdossier laten we zien hoe Wmo-raden en cliëntenorganisaties op verschillende manieren invloed kunnen uitoefenen op het inkoopbeleid van hun gemeente. Bijvoorbeeld door inkoopcriteria vanuit cliëntenperspectief te formuleren, door suggesties aan te dragen over de inkoopmethoden die bijdragen aan keuzevrijheid van de cliënt en door mee te denken over de wijze waarop de gemeente de uitvoering van het (inkoop)beleid stuurt en monitort. 

 

Kennisdossier 'Integrale zorg en ondersteuning in buurt en wijk'

Het AVI-kennisdossier geeft handvatten voor de discussie over integrale zorg en ondersteuning in buurt en wijk. Eerst worden relevante ontwikkelingen over de transities en decentralisatie van zorg en ondersteuning geschetst. Vervolgens beschrijven we de verschillende spelers en de toegang tot de integrale zorg en ondersteuning. Ook geven we enkele voorbeelden van de samenstelling en vormgeving van de teams die de zorg en ondersteuning gaan leveren. Het kennisdossier eindigt met aandachtspunten voor Wmo-raden en belangenbehartigers. 

 

Kennisdossier 'Mantelzorg en de Wmo'

Dit kennisdossier geeft een overzicht van de ontwikkelingen rond mantelzorg en gemeentelijke mantelzorgondersteuning. Omdat het beroep op zorg uit de eigen omgeving groter wordt, neemt ook de druk op mantelzorgers toe. Dat vraagt om goede samenwerking met zorgprofessionals en ondersteuning op maat. De vernieuwde Wmo geeft gemeenten een regiefunctie in de ondersteuning van mantelzorgers. Gemeenten moeten de belangrijke positie van mantelzorgers erkennen en hen actief betrekken bij het vormen en uitvoeren van het beleid hiervan. De zorgprofessional moet de mantelzorger als gelijkwaardige partner in de zorg beschouwen. Ook kunnen gemeenten verschillende vormen van mantelzorgondersteuning inzetten.
In dit kennisdossier worden een aantal aspecten van het samenwerken met en ondersteunen van mantelzorgers besproken. Recente ontwikkelingen rond mantelzorg worden op een rijtje gezet en de mogelijkheden van gemeenten om mantelzorg te ondersteunen worden in kaart gebracht.

 

Kennisdossier 'Coöperaties voor en door burgers'

Het negende AVI-kennisdossier 'Coöperaties voor en door burgers' schetst achtergronden, ontwikkelingen en kenmerken van deze nieuwe vorm van belangenbehartiging door actieve burgers. Het kennisdossier helpt Wmo-raden en cliëntenorganisaties zodat zij een eigen mening over de voor- en nadelen van coöperaties kunnen vormen. Zo kunnen zij beslissen in hoeverre zij die coöperaties willen ondersteunen.
Het kennisdossier begint met een bespreking van het onderwerp coöperatie en de achtergronden ervan. Vervolgens komt een korte beschrijving van drie coöperaties. Daarna volgen aandachtspunten voor initiatiefnemers en gemeenten, tips voor Wmo-raden en cliëntenorganisaties en enkele overwegingen.

 

Kennisdossier 'Cliënten- en burgerparticipatie in de Wmo'

Dit kennisdossier geeft een overzicht van de trends en ontwikkelingen rond cliënten- en burgerparticipatie in de Wmo. Met de decentralisatie van taken naar de gemeenten is cliënten- en burgerparticipatie in de gemeenten een belangrijk en actueel thema. Hoe kunnen cliënten en burgers optimaal worden betrokken bij het nieuwe Wmo-beleid? Welke formele vormen van medezeggenschap zijn daarbij gewenst? Hoe kunnen ook minder mondige cliënten en burgers hun stem laten horen of voor hun belangen opkomen? In dit kennisdossier worden verschillende aspecten van cliënten- en burgerparticipatie overzichtelijk behandeld in informatiekaarten. De informatiekaarten zijn los van elkaar te lezen. Elk informatiekaart bevat suggesties om verder te lezen. Ook geven we concrete tips aan Wmo-raden en belangenbehartigers.

Kennisdossier 'Van beleid naar inkoop'

Dit zevende kennisdossier geeft handvatten aan Wmo-raden en cliëntenorganisaties zodat zij een zo goed mogelijk gesprekspartner zijn voor de gemeenten over het Wmo-inkoopbeleid. Immers, uiterlijk 1 oktober 2014 moeten gemeenten hun contracten met instellingen hebben gesloten.

 

Kennisdossier: ‘Zin in zelfredzaamheid’

AVI-kennisdossier 6 over zingeving en welbevinden in de Wmo is verschenen. Aandacht voor zingeving tijdens het keukentafelgesprek of in de dagelijkse ondersteuning van cliënten door mantelzorgers, vrijwilligers of professionals helpt om een betekenisvolle invulling aan de Wmo-doelen te geven. In het gesprek krijgen mensen immers beter zicht op de ‘bronnen’ die bijdragen aan hun welbevinden en dat maakt het mogelijk om te kiezen voor oplossingen die echt bij hen passen. Kortom, aandacht voor zingeving versterkt de eigen regie.

 

Kennisdossier: 'Zelfregie, eigen kracht, zelfredzaamheid en eigen verantwoordelijkheid'

Zelfregie, eigen kracht, zelfredzaamheid en eigen verantwoordelijkheid zijn kernbegrippen in de Wmo. Ze lijken op elkaar, maar in de praktijk worden ze op heel verschillende manieren gebruikt. In het vijfde AVI-kennisdossier leggen we uit wat deze begrippen betekenen.

In het nieuwe kennisdossier van het programma Aandacht voor iedereen bespreken we vier belangrijke termen uit de Wmo: zelfregie, eigen kracht, zelfredzaamheid en eigen verantwoordelijkheid.
In de praktijk is niet altijd helder wat er met deze vier begrippen wordt bedoeld. Daarom leggen we in het dossier de begrippen uit. Zo weten Wmo-raden, regionale en lokale belangenbehartigers en cliëntenorganisaties hoe ze gebruikt worden. Maar we geven ook handvatten zodat Wmo-raden, belangenbehartigers en cliëntenorganisaties kunnen nagaan of het gebruik van de begrippen in de praktijk wel goed gebruikt worden. Leidt het tot voldoende keuzevrijheid voor cliënten en burgers? Blijft er ruimte om de eigen talenten en mogelijkheden te ontplooien? Zijn er voldoende kansen om mee te doen en bij te dragen aan de samenleving?

 

Kennisdossier 'Bouwen aan sociale netwerken'

Sociale netwerken geven niet alleen plezier en betekenis aan het persoonlijke leven, maar hebben ook een praktische functie. Binnen sociale netwerken kunnen mensen elkaar ondersteunen en samen oplossingen voor problemen bedenken. De laatste jaren krijgt deze praktische functie steeds meer nadruk. Zo is de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) voor een belangrijk deel gebaseerd op de kracht en vitaliteit van sociale netwerken.

Dit kennisdossier beschrijft hoe sociale netwerken van mensen met een beperking, ziekte of aandoening opgebouwd, uitgebreid en ondersteund kunnen worden. Het kennisdossier laat ook zien welke rol sociale netwerken kunnen vervullen in de ondersteuning of zorg voor deze mensen. In het dossier wordt een onderscheid gemaakt tussen het persoonlijke netwerk en het netwerk op buurt- of wijkniveau. Het persoonlijke netwerk is om een individu en zijn of haar mantelzorgers gebouwd. Soms ontstaan zo’n netwerk spontaan, soms is er een zetje van buitenaf nodig. Het buurt- of wijknetwerk bestaat meestal uit vrijwilligers en professionals van verschillende organisaties. Deze mensen zijn een belangrijke bron van ondersteuning voor mensen met een beperking, ziekte of aandoening die in de buurt of wijk wonen. Het dossier eindigt met een aantal praktische tips voor Wmo-raden en cliëntenorganisaties. Bijvoorbeeld om bij de gemeente het belang te benadrukken van opbouw en ondersteuning van sociale netwerken van mensen in een kwetsbare positie. Welzijnsorganisaties, vrijwilligersorganisaties en burgers in wijken en buurten kunnen hierbij een belangrijke rol spelen.

 

Kennisdossier 'Burgerprojecten in zorg en welzijn’

De huidige ontwikkelingen op het gebied van zorg en welzijn, vragen meer eigen inbreng van burgers. Veel nieuwe projecten en methoden richten zich op het vergroten van de zelfregie van burgers en op het inzetten van het sociale netwerk. Daarom is er steeds meer aandacht voor 'burgerprojecten': gezamenlijk georganiseerde initiatieven van burgers zelf om veranderingen in de samenleving te realiseren. Burgerprojecten worden ondersteund en gefaciliteerd door gemeenten. In kennisdossier 3 leest u over wat deze ontwikkelingen betekenen voor Wmo-raden.
In dit dossier leest u wat burgerprojecten in zorg en welzijn zijn en waarom ze belangrijk zijn in de huidige ontwikkelingen. Ook wordt geschetst hoe Wmo-raden om kunnen gaan met burgerprojecten. Daarnaast wordt een aantal concrete voorbeelden van burgerprojecten beschreven.

 

De Wmo-raden en hun achterban

Wmo-raden moeten advies geven. Om de gemeenten goed te kunnen adviseren, dienen de raden de verschillende Wmo-doelgroepen goed kennen. Bijvoorbeeld welke mensen maken gebruik maken van AWBZ-begeleiding en wat zijn hun wensen en behoeften. Daarom hebben MOVISIE en Vilans een dossier opgesteld over Wmo-raden en hun achterban. Daarin worden praktijkvoorbeelden en suggesties gegeven over manieren om de doelgroepen te betrekken bij het advieswerk van de Wmo-raad. Ook staan er in dit dossier verschillende manieren beschreven om burgers te bereiken.
Het kennisdossier is een hulpmiddel en aanmoediging voor leden van Wmo-raden. Om met elkaar in gesprek te gaan over de verschillende manieren waarop zij verbinding kunnen leggen met de inwoners van hun gemeente. En om de ervaringen en behoeften van kleine of moeilijk bereikbare doelgroepen van de Wmo in beeld te krijgen en houden.
Naast een inhoudelijke verkenning van het onderwerp, beschrijft het kennisdossier een aantal aansprekende praktijkvoorbeelden. Lezers worden hiermee op nieuwe ideeën gebracht over de werkwijze van hun eigen Wmo-raad.

 

De rol van ervaringsdeskundigen in cliëntondersteuning

Ervaringsdeskundigen kunnen helpen om de toegankelijkheid van voorzieningen voor mensen met een beperking te vergroten. Dat is de gedachte achter het kennisdossier 'De rol van ervaringsdeskundigen in cliëntondersteuning'. MOVISIE en Vilans stelden dit kennisdossier samen in het kader van het programma Aandacht voor iedereen.
Cliëntondersteuning is voor mensen met een beperking van groot belang. Cliëntondersteuning is het geven van informatie en ondersteuning bij het maken van keuzes om problemen op te lossen. Het dossier 'Ervaringsdeskundigen en cliëntondersteuning' laat zien welke rollen ervaringsdeskundigen kunnen vervullen bij cliëntondersteuning. Het kennisdossier bevat goede praktijkvoorbeelden en schetst de voorwaarden voor een succesvolle inzet van ervaringsdeskundigen.