Homepage AVI

Logo AVI verticaal

Home Meer welzijn, minder zorg
Versturen Afdrukken

“Waar je welzijn toevoegt, bespaar je op zorg”

Peel en Maas is een koploper op het gebied van burgerparticipatie. Vragen, behoeften, wensen en mogelijkheden van kwetsbare inwoners staan voorop. Zelfsturing, dialoogsturing, creatief zijn met regels en durven experimenteren zijn sleutelbegrippen. “Waar je welzijn toevoegt, bespaar je op zorg”, zegt wethouder Marlou Absil.

Peel en Maas is een gemeente in Noord-Limburg die bestaat uit elf dorpen. Bij elkaar tellen de dorpen ruim veertigduizend inwoners. De gemeente werkt sinds begin deze eeuw met het concept 'Leven in het dorp Wonen-Welzijn-Zorg (WWZ)'. Daarin staan de 'zelfsturende gemeenschap' en 'dialoogsturing' centraal. Het betekent dat de overheid aan maatschappelijke partners, dorpen, bedrijven en kleinere sociale verbanden de ruimte biedt om zelf verantwoordelijkheid te nemen voor de kwaliteit van hun leven en de leefomgeving. De dialoog tussen deze partijen zorgt voor de ontwikkeling van sociale verbanden. De gemeente voert de regie samen met het Zorgkantoor.

De gemeente sloot in 2003 een convenant (Leven in het dorp WWZ) samen met belangenorganisaties, corporaties, zorg- en welzijn aanbieders en het Zorgkantoor. Dit met het gezamenlijke doel dat mensen langer in de eigen omgeving moeten kunnen blijven wonen. Zij moeten zelf kunnen bepalen van welke woon-, welzijns- en zorgvoorzieningen ze gebruik willen maken.

Grashoek

In het dorp Grashoek werd een eerste behoeften-enquête gehouden onder inwoners van 55 jaar en ouder. Hen werd de vraag voorgelegd: Wat zijn uw behoeften als het gaat om wonen, zorg en welzijn? Die enquête was zo'n succes dat het later in elk dorp is herhaald. Daarbij speelden twee belangrijke succesfactoren: de mensen konden zelf vragen toevoegen én de enquête werd persoonlijk rondgebracht en weer opgehaald door dorpsgenoten. Dat zorgde voor een respons van zo'n tachtig tot negentig procent. Na deze enquêtes zijn de kernteams ‘wonen, zorg en welzijn’ opgericht. De kernteams richten zich op vragen op het gebied van wonen, zorg en welzijn in hun eigen dorp. De teams bestaan geheel uit vrijwilligers en worden alleen als het nodig is ondersteund door iemand van de welzijnsinstelling.

Inmiddels is in alle elf dorpen een kernteam bezig. Zij willen bewerkstelligen dat mensen elkaar helpen er voor te zorgen dat kwetsbare burgers zelfstandig kunnen blijven wonen.

Vrijwilligers

Uit de enquête in Grashoek bleek dat de 1700 inwoners heel graag in hun eigen dorp wilden blijven wonen. Marlou Absil: “Een van de oplossingen om die doelstelling te bereiken, was het realiseren van dagbegeleiding in het plaatselijke gemeenschapshuis. We noemen het de dorpsdagvoorziening. Een belangrijk detail is dat die dagbegeleiding bedoeld is voor mensen met én zonder AWBZ-indicatie. Het werkt uitstekend.”

Uit de enquête bleek ook dat de animo om als vrijwilliger mee te helpen aan de dagbegeleiding erg groot was, met name onder ouderen. Marlou Absil: “In de praktijk wordt menige oudere die aan de dagbesteding deelneemt, na verloop van tijd actief als vrijwilliger. Als dorpsgenoten elkaar vragen om vrijwilliger te worden, is de kans op succes groot.”

Positie bepalen

Het is soms nog best lastig om bij het bereiken van de hoogst mogelijke burgerparticipatie, als gemeente de juiste positie te bepalen. Een raadslid kan zich afvragen wat zijn of haar rol straks nog is als de overheid steeds meer aan de burgers zelf overdraagt en over laat. ‘Wordt mijn functie dan ook uitgekleed?’ Tegelijkertijd zijn er nog heel veel burgers die denken dat de overheid alle verantwoordelijkheid op zich neemt voor de kernen.

Marlou Absil: “Daar komt bij dat wij als overheid het best moeilijk vinden om te accepteren dat het ene dorp andere wensen heeft dan het andere dorp. Verschillen zijn voor ons als gemeente moeilijk te accepteren, ook omdat verschillen de vraag oproepen waar de burger recht op heeft. Als Grashoek een dorpsdagvoorziening krijgt, moet Maasbree er dan niet ook een krijgen? Maar wat als Maasbree niet wil?”

Netwerk Welzijn Versterkt

Peel en Maas heeft ook successen geboekt op het gebied van participatie van kwetsbare inwoners (van alle leeftijden). Volgens Marlou Absil is dat voor een belangrijk deel toe te schrijven aan het Netwerk Welzijn Versterkt. “Samen met kwetsbare inwoners en hun verwanten, vrijwilligers, maatschappelijke instanties en ondernemers op het gebied van wonen, welzijn en zorg hebben we een netwerk gecreëerd dat mensen met een beperking helpt om deel te nemen aan het maatschappelijk leven.”

Bij de start van het Netwerk Welzijn Versterkt zijn 25 kwetsbare proefpersonen benaderd. Samen met hen is in beeld gebracht welke behoefte zij zelf hebben om een volwaardig leven te kunnen leiden en wat voor hen een goed arrangement is. De 25 kwetsbare inwoners stellen met ondersteuning van Netwerk Welzijn Versterkt hun persoonlijk arrangement ‘Leven in het dorp WWZ’ samen en voeren dit uit.
Marlou Absil: “Het experiment is mogelijk omdat we de verschillende financieringsstromen zorg en welzijn niet afzonderlijk benutten. We bundelen de budgetten en kijken integraal wat de burger nodig heeft. Door integraal te kijken en welzijn vóór zorg te plaatsen, neemt de zorgconsumptie af. Want waar je welzijn toevoegt, bespaar je op zorg.”

Volgens Jan Joore, projectleider Netwerk Welzijn Versterkt, wordt het project gekenmerkt door anders leren kijken en nieuwe deuren open zetten. “Vandaag de dag kun je kwetsbare inwoners niet meer als buitenstaanders behandelen. Toch is écht deelnemen aan het leven in het dorp voor hen niet eenvoudig. Het Netwerk Welzijn Versterkt heeft tot doel kwetsbare burgers ‘in hun kracht te zetten’. We kijken naar de mogelijkheden en talenten van de deelnemers. Door af te wijken van standaard procedures ondersteunen we inwoners om mee te doen.”

Navolging

Zodra een organisatie successen boekt die maatschappelijke problemen oplossen dan gaan ook andere partijen meedoen. Zeker als de aanpak past bij hun visie, waarden en normen. Het is dus belangrijk om succesverhalen verder te vertellen.
Marlou Absil: “Ik denk dat een grootscheepse, landelijke voorlichtingscampagne echt kan helpen om de bewustwording te verbeteren. Gedragsbeïnvloeding is nodig. Alleen dan gaat het ons lukken om het aantal van 25 kwetsbare mensen die nu profiteren van de nieuwe aanpak uit te breiden naar alle kwetsbare mensen.”

Auteur: Stan Verhaag